11.04.2008

დემოკრატების ტრადიციები

დემოკრატების ძირითადი საგარეო პოლიტიკური ტრადიცია ინტერნაციონალიზმია. მის სათავეებს 20–ე საუკუნის 3 უდიდეს კონფლიქტთან მივყავართ. მისი საფუძვლები ვუდრო ვილსონმა, ფრანკლინ რუზველტმა და ჰარი ტრუმენმა I და II მსოფლიო და ცივი ომების დროს ჩამოაყალიბეს. სამივე კონფლიქტის დროს ამერიკა მაქსიმალურად ცდილობდა პირდაპირი კონფრონტაციის თავიდან აცილებას. სამივე შემთხვევაში ამერიკის მიდგომა რეაქტიული იყო.

3–ვე გლობალური კონფლიქტის დროს ამერიკის ძირითადი მიზანი იყო არ დაეშვა ევრაზიის კონტინენტალურ შუაგულზე ერთი რომელიმე სახელმწიფოს დომინირება – პირველ ორ შემთხვევაში გერმანიის, ბოლოს კი – რუსეთის. დემოკრატების სამყარო ევროცენტრულია. აზიაში წარმოებული 2 ომის მიუხედავად ძველი კონტინენტი მათი საგარეო პოლიტიკის მთავარი ფოკუსი იყო.

ჰალფორდ მაკინდერის გეოპოლიტიკური თეორიის მიხედვით, მსოფლიო ბატონობის დასამყარებლად სწორედ ამ რეგიონის კონტროლია აუცილებელი. ასე რომ, თუ ვინმეს ამერიკის გამოწვევა უნდა, მან პირველ რიგში, ცენტრალური ევრაზიიდან უნდა დაიწყოს.

3–ვე დიდ ომში ამერიკა კოალიციაში იბრძოდა. დემოკრატები ერიდებიან საერთაშორისო არენაზე ცალმხრივ მოქმედებას და ცდილობენ, რომ ომის ტვირთი მოკავშირეებს გაუნაწილონ. ომის დასრულების შემდეგ დემოკრატები მისი შედეგების ინსტიტუციონალიზაციას საერთაშორისო ორგანიზაციების მეშვეობით ცდილობენ – ერთა ლიგა იქნება ეს, თუ გაერო, რომლის საფუძვლადაც ევრო–ატლანტიკურ სოლიდარობას და პარტნიორობას ხედავენ.

ვიეტნამის ომის საწინააღმდეგო მოძრაობიდან აღმოცენდა კრიტიკული რადიკალიზმის მიმდინარეობა, რომელიც ულტრა–მემარცხენე ჯგუფებს უკავშირდება. ეს ტრადიცია სხვა სკოლებისგან განსხვავებით, ამერიკას განიხილავს როგორც საშინაო, ისე საგარეო პოლიტიკის თვალსაზრისით ჩაგვრაზე და უსამართლობაზე დაფუძნებულ სახელმწიფოს. მათთვის ცივ ომში მთავარი საფრთხე ამერიკული და არა რუსული იმპერიალიზმი იყო. გარკვეული თვალსაზრისით ეს იზოლაციონიზმის მემარცხენე ვერსიაა.

ერაყის ომმა საგარეო პოლიტიკურ კონსენსუსში სერიოზული ბზარი შეიტანა. 9/11–ის საპასუხოდ წამოწყებულ ჯვაროსნულ ლაშქრობას თავიდან ზომიერი დემოკრატების უმრავლესობა მხარს უჭერდა, მაგრამ რადგან ბუშმა ვერ მოახერხა საფრანგეთისა და გერმანიის მიმხრობა, დემოკრატებმა მას ზურგი აქციეს.

რაკიღა ძველი ევროპის სახელმწიფოები ნებისმიერი კოალიციის ქვაკუთხედად მიაჩნდათ, დემოკრატებისათვის მათ გარეშე მოქმედება ამერიკის იზოლაციას მოასწავებდა და მიუტევებელი მკრეხელობის ტოლფასი იყო. ასე რომ, ერაყის მეორე ომმა დემოკრატიული პარტიის ორივე ფრთა გააერთიანა.

ობამას შიდაპარტიულ არჩევნებში გამარჯვებაში დიდი წვლილი მემარცხენე რადიკალებს მიუძღვით. გახდება თუ არა პრეზიდენტად არჩევის შემთხვევაში ობამა მათი მძევალი, თუ მათაც ისევე მოიშორებს, როგორც თავის დროზე ჯერემია რაითისგან ან ბილ აიერსისგან გათავისუფლდა. 

Post a Comment