11.04.2008

ტრანსატლანტიკური დრეიფი

ფორმალურად ევროპა ირანის ბირთვული პროგრამით ამერიკის შეშფოთებას იზიარებს და ოფიციალურად არაფერი აქვს საწინააღმდეგო, თუკი ვინმე აიათოლების ატომურ გეგმებს ჩაშლის. მიუხედავად ამისა, ირანის წინააღმდეგ რაიმე ქმედითი ნაბიჯების გადადგმას ძველი ევროპა ენთუზიაზმის გარეშე ეკიდება. რუსეთის ვეტოთი პარალიზებული გაეროს უშიშროების საბჭო შესანიშნავ შესაძლებლობას აძლევს ამ სახელმწიფოებს საკუთარი გაუბედავობა და პრობლემების გადაჭრის ნაცვლად, მათი მიჩქმალვის მიდრეკილება საერთაშორისო ლეგალიზმის მანტიაში შენიღბონ.

კიდევ უფრო რთული ვითარებაა რუსეთის შემთხვევაში. თუკი წინა შემთხვევებში ევროპასა და ამერიკას ფორმალურად მაინც საერთო ხედვა აქვთ, რუსეთის შემთხვევაში არავითარი კონსენსუსი არ არსებობს არც ევროპის შიგნით, არც ატლანტიკის ირგვლივ.

ევროპული ქვეყნები, რომლებმაც ბოლო 30 წლის განმავლობაში ლიბერალური რეფორმები გაატარეს, უფრო კონკურენტუნარიანნი აღმოჩდნენ ახალ, გლობალიზებულ ცოდნაზე დაფუძნებულ ეკონომიკის პირობებში. ამის შედეგად რუსეთ-საქართველოს ომის დროს მათ მკვეთრი პოზიციის დაფიქსირება შესძლეს.

სხვათა შორის, რუსული შანტაჟისადმი განსაკუთრებით მოწყვლადი ის ქვეყნები აღმოჩდნენ, რომლებსაც ენერგეტიკის სფეროს რეფორმირება არ მოუხდენიათ – შემთხვევითი არაა, რომ როგორც რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების, ისე გაზისა და ელექტროობის ბაზრების ლიბერალიზაცის შესახებ ევროკომისიის 3–ე დირექტივის შერბილებას ერთი და იგივე სახელმწიფოები ცდილობენ. ამასთან, ზოგი ქვეყნის ენერგორესურსების მნიშვნელოვანი წილის იმპორტირება რუსეთიდან ხდება, რაც პოლიტიკურ დამოკიდებულებას კიდევ უფრო აძლიერებს.

თუკი რაიმე მანქანებით ობამა ატლანტიკური სოლიდარობისა და ევრო–ამერიკული კოალიციის აღორძინებას ვერ მოახერხებს და ვერ დაარწმუნებს ევროპელებს სამხედრო ხარჯები გაზარდონ, მაშინ მას ან ალტერნატიული კოალიციების შექმნაზე ან ამერიკის სამხედრო პოტენციალის გაზრდაზე ფიქრი მოუწევს. ის უკვე საუბრობს შეიარაღებული ძალების რიცხოვნების გაზრდაზე – არმიის 65 და საზღვაო ფეხოსნების 27 ათასით. შედარებისათვის, მაკეინი სახმელეთო ძალების 200 ათასით გაზრდას აპირებს.

სამხედრო ხარჯების გაზრდის აუცილებლობა ობამას მძიმე პოლიტიკური არჩევანის წინაშე დააყენებს. ერთის მხრივ, ეს ანტი–საომარი მოძრაობისათვის სილის გაწვნის ტოლფასი იქნება. ობამა იძულებული იქნება ან კიდევ უფრო გაზარდოს გადასახადები, ან ამერიკის ფედერალური ვალი, რომელიც უკვე 10 ტრილიონს გადასცდა (ხოლო სახელმწიფო სამედიცინო, საპენსიო და სოციალური დაცვის პროგრამების გათვალისწინებით – თითქმის 60 ტრილიონს აღწევს), ან კი ახალი ხარჯიდან 800 მილიარდი, რომლის მიმართვასაც ის სხვადასხვა საშინაო პროგრამებზე გეგმავს, მნიშვნელოვანი ნაწილი თავდაცვაზე გადაამისამართოს. 

Post a Comment